Αφιέρωμα: οπτική νευρίτιδα

Για έναν φίλο μου

Τι είναι; Η φλεγμονή του οπτικού νεύρου.


Ποιος προσβάλλεται; Παιδιά και ενήλικες (18-45 ετών κυρίως). Σε ένα ή και στα δύο μάτια. Στις γυναίκες συχνότερα.


Που οφείλεται; Θεωρείται αυτοάνοσης αιτιολογίας διαταραχή. Παρατηρείται έκπτωση της λειτουργικότητας και ελάττωση της οπτικής οξύτητας, λόγω του οιδήματος, της απομυελίνωσης του νεύρου και πιθανώς λόγω καταστροφής των νευραξόνων.


Ποια είναι η υποκείμενη αιτία; 15-20% των πασχόντων από πολλαπλή σκλήρυνση έχουν ως πρώτο σύμπτωμα την οπτική νευρίτιδα. Ο κίνδυνος να νοσήσει κανείς από πολλαπλή σκλήρυνση μετά από ένα επεισόδιο οπτικής νευρίτιδας, εντός 15 χρόνων, είναι 50%. Περίπου 50% των ασθενών με οπτική νευρίτιδα και ευρήματα από την μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, ΔΕΝ θα αναπτύξουν πολλαπλή σκλήρυνση, τουλάχιστον για τα επόμενα 10 χρόνια. Άλλη αιτία, η οπτική νευρομυελίτιδα, με πιο έντονα συμπτώματα οπτικής νευρίτιδας από την σκλήρυνση κατά πλάκας.
Αιτίες που δεν σχετίζονται με πολλαπλή σκλήρυνση, είναι λοιμώξεις (νόσος Lyme, φυματίωση, νόσος εξ ονύχων γαλής, τοξοπλάσμωση, σύφιλη, HIV, ηπατίτιδα Β, έρπης ζωστήρας, βακτηριακή μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα, ρινοκολπίτιδα), κροταφική αρτηρίτιδα, σακχαρώδης διαβήτης, σαρκοείδωση, νόσος του Graves, αναιμία, εμβολιασμοί, τσίμπημα μέλισσας, αυτοάνοσα νοσήματα (συστηματικός ερυθηματώδης λύκος), φάρμακα (αιθαμβουτόλη), τοξίνες, ακτινοθεραπεία στην περιοχή της κεφαλής, νόσος του Leber.


Πως εκδηλώνεται; Με απώλεια της όρασης, μέσα σε μία με δύο ημέρες. Η ελάττωση της οπτικής οξύτητας ποικίλλει, από θόλωση έως τύφλωση. Αλλοίωση της όρασης, αχρωματοψία, έλλειψη οπτικών αντιθέσεων, λιγότερο ζωηρή όραση είναι άλλες εκδηλώσεις της οπτικής νευρίτιδας. Επίσης, πόνος στον οφθαλμό, που χειροτερεύει κατά την κίνησή του.


Πως διαγιγνώσκεται; Επιβάλλεται πλήρης κλινική εξέταση, βιοχημικές εξετάσεις για τον αποκλεισμό ορισμένων παθήσεων, δοκιμασίες για τον έλεγχο της οπτικής οξύτητας και της κόρης του οφθαλμού, δοκιμασίες οπτικών πεδίων, οφθαλμοσκόπηση, MRI και MRI με γαδολίνιο.


Πως θεραπεύεται; Είτε με αιτιολογική θεραπεία εφόσον είναι γνωστή η αιτιολογία, είτε στεροειδή (πρεδνιζόνη, μεθυλπρεδνιζολόνη) που μπορεί να επιταχύνει την ανάρρωση. Τα ενδοφλέβια στεροειδή σε θεραπεία οπτικής νευρίτιδας μειώνουν τον κίνδυνο να νοσήσει κανείς από πολλαπλή σκλήρυνση περίπου στο μισό. Συμπληρωματική θεραπεία, σε περίπτωση σκλήρυνσης, είναι ανοσορρυθμιστικά ή ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Οι οφθαλμίατροι ως γενική γραμμή, συνιστούν είτε αναμονή μέχρι την ύφεση των συμπτωμάτων, είτε per os στεροειδή.


Ποια είναι η πρόγνωση; Εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία. Η όραση υποτροπιάζει για περίπου 7 ημέρες, σταθεροποιείται σε διάστημα 3-8 εβδομάδων και στο 95% των ασθενών, επανέρχεται μέσα σε διάστημα 6 μηνών. Περίπου το 20% θα εμφανίσει υποτροπή της οπτικής νευρίτιδας στο προσβεβλημένο μάτι και το 15% θα παρουσιάσει οπτική νευρίτιδα στο άλλο μάτι, σε διάστημα 10 ετών.

Πηγή: medicinenet.com, με πιστοποίηση κατά ΗΟΝ

Διαφοροδιάγνωση

Μία γενική κατάταξη των πιθανών αιτίων που προκαλούν μία κατάσταση:

• Συγγενή [θα είναι εμφανή από την γέννηση ή θα υπάρχουν στην οικογένεια]
• Τοξικά [θα αναφέρεται η επαφή με κάποια τοξική ουσία - για αυτό θα έχει έρθει εξάλλου]
• Τραυματικά [θα είναι αυτό που θα φέρει τον ασθενή στο νοσοκομείο - όρθιο ή όχι]
• Νεοπλασματικά [θα υπάρχει προϊούσα πορεία και γενικά σημεία κατάπτωσης]
• Μεταβολικά [να ένα δυσκολάκι στην υποψία, πάντως στις περισσότερες περιπτώσεις δίνει κάποιο χαρακτηριστικό σημείο όπως ο εξόφθαλμος στον υπερθυρεοειδισμό ή η κεντρική παχυσαρκία σε σύνδρομο Cushing]
• Αγγειακά [θα έχει συνήθως προδιαθεσικούς παράγοντες, αν τώρα είναι κάποια αγγειίτιδα θα έχει αντίστοιχα χαρακτηριστικά]
• Φλεγμονώδη [5 σημεία ως γνωστόν: rubor | calor | dolor | tumor | functio laesa - αν και υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που δεν μπορείς να τα εντοπίσεις ακριβώς]
• Εκφυλιστικά [χμ. χμ, χμ. λοιπόν, το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι θα έχει διάσπαρτες βλάβες και επιδεινούμενη πορεία αλλά όχι απαραίτητα]

Το ξέρω ότι δεν είναι πολύ κατατοπιστικό, ούτε ακριβώς στο πνεύμα της απομνημόνευσης, αλλά νομίζω δίνει μία συλλογιστική κατεύθυνση μπροστά στο πρόβλημα. Το ξέρω επίσης ότι σε πολλά σημεία δεν είναι σαφές, για αυτό όμως ευθύνεται η ιατρική, όχι εγώ.


ps. Είδα ότι αφήνουμε ένα είδος αναφορών. Εμ, δεν έχω κάποια ειδική αναφορά γράφοντάς τα όλα αυτά, είναι μόνο μία σύνοψη που προέκυψε σταδιακά. Ξέρω ότι η συχνότερη κατάταξη είναι αυτή των τεσσάρων σημείων "τραύμα_όγκος_φλεγμονή_συγγενές". Στη διάρκεια όμως ενός μαθήματος νευρολογίας αναφερθήκαμε σε όλα τα παραπάνω και θεώρησα καλύτερο να τα συμπεριλάβω, για μία πιο σφαιρική διαφοροδιάγνωση.